Przyjmuje się, że istnieją cztery fazy uzależnienia od alkoholu.

Pierwsza, zwana również prealkoholiczną, pozornie nie różni się od zwykłego, konwencjonalnego picia. Różnica tkwi w pijącym. Otóż dość szybko zaczyna on traktować alkohol jako najlepszy środek do dostarczenia przyjemności i pomocy w pozbyciu się przykrych stanów emocjonalnych. U takiej osoby ulga związana ze spożywaniem alkoholu jest o wiele większa, niż u innych. Dzieje się tak np. ze względu na silniejsze napięcia emocjonalne lub mniejsze umiejętności związane z radzeniem sobie z problemami. Konsekwencją takiej postawy jest coraz częstsze sięganie po kieliszek, ponieważ problemy nie znikają wraz z upojeniem alkoholowym, wręcz przeciwnie, jest ich coraz więcej.

Gdy pijącemu zaczynają przydarzać się tzw. palimpsesty alkoholowe, czyli zaniki pamięci związane z piciem bez utraty przytomności, mamy do czynienia z fazą drugą, zwiastunową. W tej fazie pijący coraz więcej czasu spędza myśląc o alkoholu i szukając okazji do jego konsumpcji. Oczywiście pije więcej, również dlatego, że rośnie jego tolerancja na alkohol. Pijący sam zauważa te zmiany, dlatego często decyduje się na picie po kryjomu. Stąd już tylko niewielki krok, do trzeciej fazy, czyli krytycznej.

Jest to etap choroby charakteryzujący się każdorazowym piciem aż do osiągnięcia stanu upojenia. Pojawia się głód alkoholowy, praca i kontakty z najbliższymi schodzą na dalszy plan. Chory jest w coraz gorszym stanie, cierpi na zaburzenia seksualne, ogólny stan zdrowia ulega znacznemu pogorszeniu. Ponadto alkoholik (tak można nazwać chorego w tym stadium) tworzy iluzje i usprawiedliwia swój nałóg.

Ostatnia faza uzależnienia, chroniczna, charakteryzuje się wielodniowymi ciągami alkoholowymi, rozpadem zasad moralnych, uszkodzeniem zdolności intelektualnych czy zaburzeniami pamięci. Pojawiają się również psychozy, zaś poziom tolerancji alkoholowej ulega obniżeniu. Nieleczony chroniczny alkoholizm prowadzi do izolacji społecznej i kończy się chorobami spowodowanymi nadużywaniem alkoholu, w konsekwencji śmiercią.

Powyższe zestawienie pełni jedynie funkcję opisową. U każdego chorego alkoholizm może przebiegać inaczej, niemniej jednak jego skutki są takie, jak opisane wyżej.